Plevne Kahramanı Gazi Osman Paşa

PLEVNE KAHRAMANI GAZİ OSMAN PAŞA

(1832 – 1900)
Osmanlı Devleti Mareşali

Gazi Osman Paşa, Osmanlı askerî tarihinin en önemli kumandanlarından biri olup, 1877–1878 Osmanlı–Rus Savaşı sırasında gerçekleştirdiği Plevne Savunması ile Türk ve dünya askerî tarihinde müstesna bir yer edinmiştir.

Hayatı

Gazi Osman Paşa, 1832 yılında Tokat’ta doğmuştur. Ailesinin geçim sıkıntısı nedeniyle İstanbul’a göç etmesi üzerine Beşiktaş’a yerleşmiştir. İlk ve orta öğrenimini Askerî Rüştiye ve Askerî İdadi’de tamamladıktan sonra Harp Okulu’na girmiş, 1852 yılında sınıf ikincisi olarak teğmen rütbesiyle Osmanlı ordusuna katılmıştır.

Askerî Kariyeri

Kırım Savaşı nedeniyle Harp Akademisi’ne devam edemeyen Osman Paşa, çeşitli askerî görevlerde bulunmuştur.

Yüzbaşı rütbesiyle Erkân-ı Harbiye Dairesi’ne atanmış,
Bir yıl sonra kolağası olmuştur.

1859 yılında, Anadolu Haritası ’nın hazırlanması göreviyle Bursa’ya gönderilmiştir. Ardından sırasıyla:

Teselya’da Erkân-ı Harp Reisliği,
Cebel-i Lübnan,
Girit görevlerinde bulunmuş ve miralay (albay) rütbesine yükselmiştir.

1867 yılında, Yemen I. Tümen Alay Komutanlığı görevini üstlenmiş, ferik (tümgeneral) olmuştur. Daha sonra Manastır, Bosna-Hersek ve Erzurum komutanlıklarında görev yapmıştır.

Savaşlardaki Başarıları

1875–1876 Osmanlı–Sırp Savaşı’nda, Sırp kuvvetlerine karşı kazandığı önemli zaferler sonucunda müşir (mareşal) rütbesine yükseltilmiştir.

1877–1878 Osmanlı–Rus Savaşı sırasında Vidin Muhafızı iken, Rus ordularının Tuna’yı geçmesi üzerine Plevne’nin savunulmasıyla görevlendirilmiştir.

Plevne Savunması

Gazi Osman Paşa, sınırlı askerî imkânlara rağmen, yaptırdığı toprak istihkâmlar sayesinde Rus ordularına karşı beş ay boyunca büyük bir direniş göstermiştir. Sayıca ve donanım bakımından üstün düşman kuvvetlerine karşı, teslim olmayı reddederek tarihe geçen bir savunma gerçekleştirmiştir.

Yardım alamaması nedeniyle son bir huruç harekâtına girişmiş; düşman hatlarını yarmaya çalışırken ağır yaralanarak esir düşmüştür.

Esaret ve Tarihî Önemi

Muharebe meydanında yaralı hâlde ele geçirilen Gazi Osman Paşa, Rus Çarı II. Aleksandr tarafından askerî bir kahraman olarak karşılanmış, kendisine duyulan saygının göstergesi olarak kılıcı iade edilmiştir.

Gazi Osman Paşa, askerî dehası, vatan sevgisi ve direniş azmiyle, Plevne Savunması’nı askerî tarihin en önemli savunma örneklerinden biri hâline getirmiştir.