Tarihi ve Kültürü

                                                                                       TOKAT

Tarih boyunca Tokat’a birçok isim verilmiştir. Bunlardan en çok bilinenler; Comana Pontika, Komana, Evdoksia, Dokia, Dokat, Kah-Cun, Sobaru, Darü’n-Nusret, Darü’n-Nasr ve Tokat’tır.

“Tokat” adının kaynağı hakkında değişik rivayetler vardır. Bunlardan biri, Togayıt Türkleri tarafından kurulmuş olması ve ismin buradan geldiğidir. Bir diğeri ise surlu kent anlamına gelen Toh-kat kelimesinden türediğidir. Evliya Çelebi ise Tokat Kalesi’nin, Amalika Kavmi’nden efsanevi bir kahraman olan “Dok-Ad” tarafından inşa edildiğini ve “Tokat” isminin buradan geldiğini yazmaktadır.

 Tokat’ın MÖ 5500’lere inen bir tarihi olduğu; 14 devlet ve 5 beyliğin yaşayıp egemen olduğu yörede yapılan kazılarda ele geçen buluntularla ortaya konmuştur. Bu buluntular, yörenin Kalkolitik Çağ’dan beri yerleşime açık olduğunu göstermektedir. Hatti, Hitit, Frig, Med, Pers, Büyük İskender, Pontus, Roma, Bizans, Arap, Danişment, Anadolu Selçuklu, İlhanlı, Beylikler, Osmanlı ve Türkiye Cumhuriyeti dönemlerinde bu topraklar her zaman önemli bir yerleşim alanı olmuştur.

Kaynakların verdiği bilgilere göre, Malazgirt Savaşı’ndan sonra Danişmendli Beyliği’nin kurulduğu bölge, 1175 yılında Selçuklulara bağlanmıştır. 1243 Kösedağ Savaşı sonrasında İlhanlıların, 1335’ten sonra Eretna Beyliği’nin, 1388’de Kadı Burhaneddin’in yönetimine giren şehir, 1392’de Osmanlı topraklarına katılmıştır. Ankara Savaşı’ndan sonra bir süre Osmanlı idaresinden çıkan bölge, 1413’te yeniden Osmanlı yönetimine girmiştir. 1863’te Sivas Eyaleti’ne bağlı nahiye, 1878’de mutasarrıflık, 1920’de müstakil liva, 1923 yılında ise il konumuna getirilmiştir.

                                                                            900 ADIMDA 900 YIL 

                                                                     "TARİH VE KÜLTÜR ŞEHRİ TOKAT"

Tokat; Yeşilırmak Havzası’nın bereketli toprakları üzerinde kurulmuş olmasının verdiği avantajla, 6000 yıllık tarihi boyunca önemli bir ticaret ve kültür merkezi olmuş; 14 devleti ve birçok beyliği bünyesinde barındırmış, önemli bir Anadolu şehridir.

Hatti, Hitit, Frig, Roma, Bizans, Danişmendli, İlhanlı, Selçuklu ve Osmanlı dönemlerine ait eserleri Tokat’ın her bölgesinde bulmak mümkündür. Bu yönüyle Tokat, adeta bir açık hava müzesi konumundadır.

Erbaa ilçesinde antik Horoztepe yerleşimi ve Hitit yerleşim alanları; Zile’de Maşat Höyük Ören Yeri; Sulusaray’da Roma–Bizans dönemlerinin izlerini taşıyan Sebastapolis; Merkez ilçede tarihi Komana şehri; Roma döneminde yol güvenliği amacıyla kurulmuş Tokat Kalesi; Danişmend Devleti’ne başkentlik yapmış olan Niksar’daki tarihi kale; Malazgirt sonrası yapılan en eski Türk camisi Garipler Camii; Yağıbasan Medresesi, Gök Medrese, Yeşilırmak–Hıdırlık Köprüsü, dokuz adet zaviye; Osmanlı dönemine ait Ali Paşa Camii ve Hamamı, Voyvoda Han (Taşhan), Deveciler Hanı, Arastalı Bedesten; 18. yüzyıla ait, Anadolu’nun en görkemli tavan göbeğine sahip Latifoğlu Konağı Müze Evi; Anadolu’nun en güzel ahşap Mevlevihanesi, Saat Kulesi; Bey Sokağı, Bey Hamam Sokağı, Halit Sokağı ve Sulusokak’ta bulunan sivil mimarlık örnekleriyle Tokat, Türklerin Anadolu’ya gelişlerinden itibaren 900 yıl boyunca mimarlık alanında ortaya koydukları eserlerin kesintisiz olarak görülebildiği tek şehirdir.

Evliya Çelebi’nin “Âlimler ve şairler şehri” diye övdüğü Tokat’ta, Mevlânâ’nın hayatının bir bölümünü geçirdiği; Şeyhülislam İbn-i Kemal gibi âlimlerin, Gazi Osman Paşa gibi komutanların, Zileli Talibî ve Ceyhunî gibi şairlerin yetiştiği bilinmektedir. Coğrafi konumu itibarıyla eşsiz doğal güzelliklere sahip olan Tokat, tarihle iç içe yaşayan bir şehirdir.

Bakırcılık, yazmacılık, dokumacılık, ahşap oymacılığı, kuyumculuk, demircilik ve dericilik gibi geleneksel el sanatlarının yanı sıra Tokat, Anadolu’da 20. yüzyıla kadar devam eden dört önemli özgün seramik merkezinden biridir (İznik, Kütahya, Çanakkale).

Çeşitli el sanatlarıyla otantik güzellikler sunan, kültüründeki çeşitliliği tarihsel süreç içinde özümsemiş, zengin bir folklor dokusuna sahip insanların yaşadığı bir şehirdir Tokat.

                                                                          SEYYAHLARIN GÖZÜNDEN TOKAT

“Halk zevk ehlidir, gariplerle dostturlar; kin tutmaz, hile bilmez, derya gönüllü, halim selim insanlardır. Herkese iyi zanla bakarlar ve iyi geçinirler.”
(Evliya Çelebi)

“Âlimler konağı, fazıllar yurdu ve şairler yatağıdır.”
(Hacı Bektaş-ı Veli)

“1714’te Küçük Asya’nın önde gelen bir ticaret merkezi olan Tokat’ta gördüğüm güzellik ve gelişmişliği dünyanın hiçbir yerinde görmedim.”
(Tournefort)

“Tokat’a has iyiliklerden biri de oradaki kervansarayların etrafında, tacirlere kiralanan birçok hususi odanın bulunmasıdır…”
(J. B. Tavernier, 1678)

                                                                                COĞRAFİ YAPI 

Tokat; Karadeniz Bölgesi’nin Orta Karadeniz bölümünün iç doğusunda yer almakta olup doğusunda Sivas ve Ordu, batısında Amasya illeri bulunmaktadır.

Yüzölçümü 10.072 km², nüfusu 612.646, rakımı ise ortalama 623 metredir.

Tokat’ın 11 ilçesi bulunmaktadır. Her türlü tarımın yapılabildiği bereketli ovalar, il topraklarının yaklaşık %40’ını kaplar. Kazova, Turhal, Erbaa, Niksar, Omala, Artova ve Zile ovaları mümbit ve sulanabilir arazilerdir.

İl topraklarının %18’i ormanlık ve fundalık alanlardan, %8,8’i ekili-dikili alanlardan, %0,5’i çayır ve meralardan, %1,9’u ise tarıma elverişsiz alanlardan oluşmaktadır. Tokat, Türkiye’nin sayılı orman bölgelerinden biri olup iller arasında altıncı sırada yer almaktadır. Ormanlar daha çok Almus, Reşadiye ve Niksar çevresindedir. Karaçam, sarıçam, köknar, gürgen, sedir ve Lübnan sediri gibi ağaç türlerinin yanı sıra fındık, kızılcık, yabani erik, elma, ahlat ve alıç türlerine de rastlanmaktadır.

                                                                                 ULAŞIM

Karadeniz’i Sivas ve Kayseri üzerinden İç Anadolu, Akdeniz ve Güneydoğu Anadolu bölgelerine; Doğu Anadolu’yu ise Erzincan–Reşadiye–Niksar–Erbaa güzergâhı üzerinden İstanbul’a bağlayan karayolları Tokat’tan geçmektedir. Ülkenin her yerinden Tokat’a ulaşım mümkündür.

Tokat merkezde demiryolu ulaşımı bulunmamakla birlikte, Samsun’u Sivas’a ve diğer Anadolu illerine bağlayan demiryolu hattı Artova, Zile ve Turhal ilçelerinden geçmektedir.